Zdobycie Zugspitze to nie spacer na Kopiec Kościuszki, tylko konkretne alpejskie przedsięwzięcie. Wymaga sensownego planu, przygotowania sprzętu i uczciwej oceny własnych sił. Najwyższy szczyt Niemiec (2962 m n.p.m.) da się zdobyć pieszo klasycznym szlakiem, wymagającą ferratą lub „na skróty” kolejką. Poniżej krok po kroku rozpisano dwie główne trasy piesze, logistykę, sprzęt oraz typowe błędy, które potrafią zepsuć wyjazd. Tekst jest dla osób, które chcą faktycznie wejść na szczyt, a nie tylko stanąć w kolejce do wagonika.
Jak wybrać trasę na Zugspitze
Najpierw trzeba zdecydować, którędy iść. Od tego zależy poziom trudności, potrzebny sprzęt, koszt oraz to, czy trasa będzie w ogóle realna przy danej pogodzie i kondycji.
- Dolina Reintal (Reintalroute) – najłatwiejszy klasyczny wariant pieszy od strony Garmisch-Partenkirchen, technicznie prosty, ale długi (ok. 2200 m przewyższenia). Najczęściej robiony w 2 dni z noclegiem w schronisku.
- Höllental (Höllentalsteig) – piękna, ale wymagająca trasa: via ferrata, odcinek po lodowcu, ekspozycja. Dla osób z doświadczeniem w ferratach i brakiem lęku wysokości.
- Strona austriacka (Ehrwald, Gamskar, Knorrhütte) – ciekawy, nieco spokojniejszy wariant z możliwością wspomagania się kolejką (Ehrwalder Almbahn). Dobre dla osób, które chcą skrócić przewyższenie.
- Kolejki i zjazdy – na szczyt wjeżdżają m.in. Bayerische Zugspitzbahn z Garmisch oraz Seilbahn Zugspitze z Eibsee. Możliwe kombinacje: wejście – zjazd, wjazd – zejście, albo typowe „turystyczne” wjazd/ zjazd.
Dla pierwszego alpejskiego wejścia najbardziej rozsądną opcją bywa Reintal w 2 dni. Höllental wymaga obycia ze sprzętem via ferrata i chłodnej głowy w ekspozycji. Warto też sprawdzić, kiedy kończy się sezon schronisk i kiedy rusza/kończy kursować kolej – w październiku i listopadzie część infrastruktury bywa zamknięta.
Na Zugspitze sensownie jest planować wejście między połową czerwca a końcem września. Poza tym okresem zaleganie śniegu i oblodzenia potrafią zamienić łatwy odcinek w potencjalnie niebezpieczny.
Przygotowanie logistyczne: dojazd, noclegi, bilety
Start większości tras od strony niemieckiej to okolice Garmisch-Partenkirchen lub jeziora Eibsee. Do Garmisch wygodnie dojechać pociągiem z Monachium (ok. 1,5 h), samochodem ok. 1,5–2 h z Monachium lub 7–9 h z południa Polski, zależnie od trasy.
Przy wejściu dwudniowym warto z wyprzedzeniem zarezerwować nocleg w schronisku Reintalangerhütte lub wyżej, w Knorrhütte. Bez rezerwacji w sezonie może skończyć się powrotem do doliny. Rezerwacje odbywają się przez formularze na stronach DAV lub mailowo, często kilka tygodni wcześniej.
Bilety na kolejkę na szczyt (w jedną lub dwie strony) dobrze jest kupić przez internet, szczególnie w weekendy i w sezonie wakacyjnym. Kolejka bywa droga, ale pozwala:
zjechać po wejściu, kiedy nogi są już “zrobione”, albo skrócić wycieczkę przy załamaniu pogody. Trzeba tylko doliczyć czas zejścia lub przejścia z górnej stacji na stację kolejki zębatej / parking.
Planowanie dnia trzeba oprzeć o realne czasy przejść. Na tabliczkach alpejskich podane są czasy dla osoby w niezłej formie, idącej bez długich przerw. W praktyce trzeba doliczyć:
czas na zdjęcia, odpoczynek, posiłki oraz ewentualne korki na trudniejszych odcinkach, zwłaszcza w Höllental przy ładnej pogodzie.
Sprzęt i kondycja – co jest naprawdę potrzebne
Zugspitze wymaga normalnego, górskiego przygotowania – podejście w adidasach z miejskim plecaczkiem to proszenie się o problemy. Nie trzeba sprzętu wspinaczkowego na Reintal, ale solidne buty i ubranie warstwowe to podstawa.
- Buty górskie z twardą podeszwą – najlepiej za kostkę, z dobrą przyczepnością na mokrych kamieniach.
- Warstwowe ubranie: bielizna oddychająca, bluza, lekka kurtka przeciwdeszczowa, długie spodnie trekkingowe; na szczycie potrafi być o 10–15°C chłodniej niż w dolinie.
- Plecak 25–35 l z miejscem na wodę (min. 2 l), jedzenie, apteczkę, czołówkę, rękawiczki, czapkę, krem z filtrem.
- Kijki trekkingowe – bardzo ułatwiają długie zejście/zejścia, szczególnie przy zmęczonych kolanach.
- Na Höllental: zestaw via ferrata (uprząż, lonża, kask) + ewentualnie lekki czekan i raki/półautomaty/raxtaki w zależności od stanu lodowca i własnego doświadczenia.
W kwestii kondycji: wejście Reintalem to ok. 8–10 h marszu w górę (z podziałem na 2 dni) i ponad 2000 m przewyższenia. Kto bez problemu robi w Tatrach całodniowe trasy typu Murowaniec–Kościelec–Kuźnice, zwykle da sobie radę. W Höllental trzeba do tego dorzucić brak lęku wysokości oraz obycie z via ferratą – tam banalny błąd w ekspozycji może mieć poważne konsekwencje.
Zugspitze przez dolinę Reintal krok po kroku
Klasyk od strony Garmisch, idealny jako pierwsze poważniejsze spotkanie z tym szczytem. Bez technicznych trudności, za to z długim podejściem. Najsensowniej zaplanować go na 2 dni z noclegiem w Reintalangerhütte.
Dzień 1: Garmisch – Partnachklamm – Reintalangerhütte
Start z okolic stadionu olimpijskiego w Garmisch-Partenkirchen (parking przy stadionie lub dojazd autobusem). Na początku prowadzi wygodna droga w stronę słynnego wąwozu Partnachklamm. Wejście do wąwozu jest biletowane, ale wrażenia są warte ceny: strome ściany, kładki nad spienioną wodą, chłód i wilgoć – warto mieć lekką kurtkę.
Za Partnachklamm szlak stopniowo się wypłaszcza i prowadzi szeroką doliną, mijając kolejne alpejskie zagrody. Podejście jest łagodne, idealne na rozgrzanie. Po kilku godzinach marszu doliną Reintal, wzdłuż potoku, zaczyna się stopniowy wzrost przewyższenia, ale wciąż bez trudności technicznych.
Schronisko Reintalangerhütte (1369 m) leży malowniczo na końcu doliny. To wygodny punkt na nocleg: ciepły posiłek, suszenie rzeczy, odpoczynek przed drugim, wyraźnie wymagającym dniem. Wieczorem warto przygotować plecak na kolejny dzień: wodę, przekąski, czołówkę pod ręką, dokumenty i kurtkę tak, żeby nie trzeba było długo grzebać rano.
Dla osób w bardzo dobrej formie możliwe jest kontynuowanie do Knorrhütte (2051 m) tego samego dnia, ale oznacza to naprawdę długi etap. W większości przypadków wygodniej rozbić trasę na dwa krótsze odcinki i zachować siły na finał.
Dzień 2: Reintalangerhütte – Knorrhütte – Zugspitzplatt – szczyt
Drugiego dnia profil trasy zdecydowanie się zmienia. Od razu za schroniskiem zaczyna się konkretne podejście zakosami. Teren staje się bardziej kamienisty, mniej zielony, a przewyższenie rośnie szybko. Tempo warto ustawić od początku tak, żeby dało się je utrzymać przez kilka godzin, zamiast ruszać „na hurra” i spuchnąć po 40 minutach.
Do Knorrhütte prowadzi nadal szlak bez trudności technicznych, ale już górski w charakterze. Schronisko to dobry punkt na dłuższą przerwę, ciepły napój i przegryzienie czegoś konkretniejszego niż baton. Powyżej Knorrhütte teren wchodzi w bardziej surowe, wysokogórskie otoczenie – dochodzi się do plateau Zugspitzplatt z infrastrukturą narciarską.
Z Zugspitzplatt są dwie opcje: wejście na piechotę ostatnim, stromym odcinkiem lub skorzystanie z kolejki terenowej na szczyt. Wejście piesze to jeszcze ok. 1,5–2 h marszu, częściowo po zabezpieczonych odcinkach (łańcuchy, poręcze), ale bez typowej ferraty. Końcowe podejście jest wyraźnie bardziej strome, więc tu najlepiej przydają się kije i pewne buty, zwłaszcza przy luźnym żwirze.
Na samym szczycie znajduje się rozbudowana infrastruktura: platformy widokowe, restauracje, stacje kolejek, granica niemiecko–austriacka. Kto chce stanąć przy charakterystycznym złotym krzyżu na wierzchołku, musi przejść jeszcze krótki, eksponowany odcinek grani z elementami ubezpieczeń – przy dużym wietrze i tłumie wymaga to uwagi i cierpliwości.
Zejście lub zjazd: jak rozsądnie zakończyć wycieczkę
Po wejściu najrozsądniejszą opcją dla większości osób jest zjazd kolejką – albo do Eibsee, albo na Zugspitzplatt, skąd dalej kolejką zębatą do Garmisch. Kolana po 2000 m podejścia zwykle nie będą zachwycone dodatkowym, długim zejściem. Dobrze wcześniej sprawdzić rozkład jazdy, żeby nie kombinować na szybko.
Zejście piesze Reintalem z powrotem do Garmisch jest możliwe, ale wymaga kolejnego, długiego dnia. Przewyższenie w dół jest takie samo jak w górę, a zmęczenie kumuluje się. Jeśli plan zakłada pełne zejście, warto oszczędzać siły już podczas podejścia i nie przesadzać z tempem ani z długością postojów.
Przed zjazdem dobrze jest przebrać mokrą koszulkę na suchą warstwę, założyć cieplejszą bluzę – na platformach bywa przewiewnie. Na dole różnica temperatur potrafi być spora, więc trzeba mieć w plecaku coś, co pozwoli komfortowo wytrzymać drogę powrotną do noclegu lub samochodu.
Zugspitze przez Höllental krok po kroku
Trasa przez Höllental to coś dla osób lubiących ekspozycję i via ferraty. Widoki i wrażenia są tu zupełnie inne niż w Reintal, ale też ryzyko rośnie – szczególnie na odcinku lodowca i w eksponowanych fragmentach ferraty.
Podejście do Höllentalangerhütte
Start zazwyczaj z miejscowości Hammersbach. Najpierw prowadzi się spokojnym szlakiem do wąwozu Höllentalklamm, również biletowanego. Wąwóz jest węższy i bardziej dziki niż Partnachklamm, z licznymi tunelami i metalowymi kładkami nad spienionym potokiem.
Za wąwozem teren otwiera się na szeroką dolinę, w której, po dalszym podejściu, leży Höllentalangerhütte (1381 m). To klasyczne miejsce na nocleg przed atakiem szczytowym. Przy planie jednodniowym podejście do schroniska i wyjście na szczyt robi się „z jednego strzału”, ale oznacza to bardzo długi, intensywny dzień – raczej dla bardzo doświadczonych i świetnie przygotowanych.
Wieczorem w schronisku trzeba dokładnie przygotować sprzęt ferratowy: sprawdzić lonżę, dopasować uprząż, wyregulować kask. To nie jest etap na naukę obsługi lonży – tę trzeba mieć opanowaną wcześniej, najlepiej na łatwiejszych via ferratach. Dodatkowo warto ustalić z ekipą kolejność wpinania na stalowej linie, żeby uniknąć chaosu na trudniejszych fragmentach.
Ferrata, lodowiec i wejście na szczyt
Od schroniska szlak zaczyna się ostrzej wznosić po piargach i skałach, dochodząc do początków zabezpieczeń ferraty. Pojawiają się stalowe liny, klamry, drabinki. Ekspozycja rośnie – miejscami pod nogami jest już zupełnie „pusto”. Obowiązkowo trzeba wpiąć lonżę i konsekwentnie przepinać się na kolejne odcinki liny, bez kombinowania.
W zależności od pory sezonu następuje przejście przez pozostałość lodowca Höllentalferner. Jego stan z roku na rok się zmienia: latem bywa mocno pocięty szczelinami i oblodzony. W dobrych warunkach wystarczają raki półautomaty lub nakładane (ale z sensownym zębem) plus czekan jako dodatkowa asekuracja. W złych warunkach osoby bez doświadczenia lodowcowego po prostu nie powinny tam wchodzić.
Powyżej lodowca wraca skalna ferrata, miejscami dość wymagająca kondycyjnie. Wycena trudności oscyluje w okolicach B/C, ale odczuwalna ekspozycja i długość trasy sprawiają, że dla wielu osób jest to psychicznie trudniejsze niż „sucha” cyferka. Na tym etapie kluczowe jest sensowne zarządzanie tempem: regularne, krótkie postoje w bezpiecznych miejscach, picie małymi łykami, zjadanie drobnych przekąsek zamiast jednego wielkiego posiłku na raz.
Ostatnie metry przed szczytem to już wspólny odcinek z innymi wariantami wejścia, z tłumami turystów z kolejki. Kontrast między wymagającym wejściem Höllental a „miejskim” klimatem platformy na górze bywa uderzający. Zjazd w dół najlepiej zrobić kolejką – powrót ferratą w dół jest dłuższy, bardziej męczący i obciąża stawy oraz koncentrację.
Bezpieczeństwo i najczęstsze błędy na Zugspitze
Alpy to nie miejsce na spontaniczne decyzje typu „jakoś to będzie”. Zugspitze jest tłumnie odwiedzana, co bywa mylące – wypadki zdarzają się tu regularnie, głównie przez lekceważenie warunków.
- Ignorowanie prognozy pogody – burze w okolicy popołudnia są częste. Wejście trzeba zaczynać wcześnie rano, tak żeby newralgiczne fragmenty ferraty czy graniowe być już dawno za sobą przed potencjalną zmianą pogody.
- Niedoszacowanie trudności Höllental – to nie jest „zabawa na poręczach”. Brak doświadczenia z ferratami, lęk wysokości, brak umiejętności operowania lonżą – to prosta droga do paniki w ścianie.
- Zbyt mało wody i jedzenia – przy długim podejściu 0,5 l napoju to żart. W upalny dzień realne zużycie to 2–3 l na osobę. Do tego kaloryczne przekąski, a nie tylko słodkie batoniki.
- Buty „na styk” – obcierające, ślizgające się obuwie na kamienistym zejściu szybko zamienia radość z wejścia w walkę z pęcherzami.
Kolejna kwestia to wysokość. Prawie 3000 m n.p.m. potrafi dać w kość osobom wrażliwym na wysokość: ból głowy, lekkie zawroty, zadyszka. Dlatego tempo podejścia musi być dostosowane do najsłabszej osoby w grupie, a nie do najbardziej napalonego na wynik.
Zugspitze to świetny cel, żeby wejść w świat wyższych Alp – pod warunkiem, że jest traktowany jak poważna górska wycieczka, a nie jak „górska atrakcja obok outletu”. Dobra logistyka, odpowiedni wybór trasy i uczciwa ocena własnych możliwości robią tu całą robotę.