Co zobaczyć w Bukareszcie – atrakcje na weekendowy wyjazd

Bukareszt jest miastem nałożonych na siebie epok: bizantyjskie dziedzińce, bulwary wzorowane na paryskich i socjalistyczny gigantyzm dzieli tu kilkanaście minut spacerem. Przy wyborze tego, co warto zobaczyć w Bukareszcie podczas krótkiego pobytu, ważniejsze od liczby punktów jest tempo. Dwa dni wystarczą, by przejść oś od Pałacu Parlamentu przez Stare Miasto i Calea Victoriei aż po parki na północy. Odległości są większe, niż sugeruje mapa, bo arterie mają po kilka pasów ruchu i każde przejście przez nie zajmuje więcej czasu, niż się zakłada.

Co zobaczyć w Bukareszcie w pierwszej kolejności

Pałac Parlamentu – gmach, dla którego zburzono dzielnicę

Skalę Pałacu Parlamentu (Palatul Parlamentului) widać dopiero pod samą fasadą: okna i kolumny przestają mieścić się w ludzkiej proporcji, a balkon wygląda jak ozdoba wielkości mebla. Budowę zaczęto w 1984 roku według projektu młodej wtedy architektki Anci Petrescu, jako Dom Ludu (Casa Poporului) dla Nicolae Ceaușescu. Nie zdążono jej ukończyć przed grudniem 1989 roku. Dla gmachu i prowadzącego do niego bulwaru zrównano z ziemią dużą część historycznej dzielnicy Uranus, a część kościołów przeniesiono w inne miejsca. Budynek określa się często jako drugi pod względem wielkości gmach administracyjny świata, po Pentagonie. Bulevardul Unirii (Bulwar Zjednoczenia) miał z kolei przewyższyć długością paryskie Pola Elizejskie.

Poza salami parlamentarnymi w gmachu mieści się Narodowe Muzeum Sztuki Współczesnej, z osobnym wejściem od tyłu i tarasem, z którego widać oś bulwaru aż do Piața Unirii. Najlepszy kadr fasady daje Piața Constituției (Plac Konstytucji) przed pałacem, najlepiej przed południem, gdy front jest oświetlony. Od Starego Miasta idzie się tu około pół godziny, szybciej dojeżdża się metrem do stacji Izvor.

Według popularnej opowieści, w 1992 roku, podczas trasy Dangerous, Michael Jackson pojawił się na balkonie pałacu i zwrócił się do tłumu słowami „Hello Budapest!”.

Lipscani – Stare Miasto z karczmą, w której negocjowano pokój

Stare Miasto, zwane Lipscani, najlepiej obejść dwa razy: przed południem, gdy uliczki są niemal puste i widać fasady, oraz późnym wieczorem, gdy z baru na bar przechodzi się wśród muzyki. Nazwa pochodzi od kupców, którzy sprowadzali towary z targów w Lipsku (rum. Lipsca), a wąskie ulice do dziś noszą nazwy cechów: Șelari (siodlarze), Blănari (kuśnierze), Covaci (kowale). Po zmroku dzielnica zamienia się w ciąg barów, więc zabytki lepiej zostawić na dzień.

Najlepiej zachowanym śladem dawnego handlu jest Hanul lui Manuc (Karczma Manuca), zbudowana w 1808 roku przez ormiańskiego kupca Manuca Beia. Piętrowe galerie otaczają wielki dziedziniec, a w 1812 roku prowadzono tu rokowania kończące rosyjsko-turecką wojnę, uwieńczone traktatem bukareszteńskim. Kto szuka ciszy w środku zgiełku, może wejść do pasażu Macca-Vilacrosse (Pasajul Macca-Vilacrosse) z końca XIX wieku, nakrytego szklanym dachem. Drugą kryjówką jest dziedziniec Hanul cu Tei z pracowniami i galeriami. Od Hanul lui Manuc do ulicy Stavropoleos i dalej do Calea Victoriei jest kilka minut piechotą.

Calea Victoriei i Palatul CEC – ulica, która była drewnianym mostem do pałacu

W 1692 roku książę Constantin Brâncoveanu kazał wyłożyć kłodami drewna drogę łączącą jego dwór z pałacem w Mogoșoaia. Nazwano ją Podul Mogoșoaiei (Most Mogoșoaia), bo drewniane nawierzchnie nazywano wtedy „mostami”. Obecną nazwę, Calea Victoriei (Droga Zwycięstwa), nadano w 1878 roku, po zwycięstwie w wojnie o niepodległość. Idąc nią z południa na północ, mija się najważniejsze budowle miasta w ciągu kilkunastu minut.

Pierwszym przystankiem jest Palatul CEC (Pałac CEC), siedziba dawnej kasy oszczędnościowej, ukończony w 1900 roku według projektu francuskiego architekta Paula Gottereau. Stoi w miejscu dawnego klasztoru św. Jana Wielkiego, a jego szklana kopuła dominuje nad rogiem ulicy. Najlepiej ogląda się go z przeciwległego chodnika, bo z bliska fasada zbyt mocno przechodzi w perspektywie. Ulicę warto przejść dwa razy, raz w świetle dziennym, drugi raz po zmroku, gdy podświetlone fasady wyglądają inaczej niż w południe.

Ateneum Rumuńskie – freski, które opowiadają dzieje kraju w jednym pierścieniu

Wchodzi się do rotundy, w której pod kopułą światło pada na złoto i czerwień, a głos orkiestry odbija się od okrągłych ścian. Ateneum Rumuńskie (Ateneul Român) otwarto w 1888 roku według projektu francuskiego architekta Alberta Galleron. Dziś jest siedzibą Filharmonii im. George’a Enescu, a festiwal nazwany na cześć kompozytora to jedno z ważniejszych wydarzeń muzycznych w kraju. Na ścianie sali koncertowej biegnie fresk Costina Petrescu, malowany w latach 1933–1938, z kolejnymi scenami z dziejów Rumunii, od czasów rzymskich po Wielkie Zjednoczenie z 1918 roku.

Zwiedzanie z przewodnikiem pozwala obejrzeć fresk z bliska, ale to wieczorny koncert daje więcej: sala żyje, a przez dwie godziny można siedzieć pod freskiem zamiast kilku minut. Bilety na popularne wydarzenia warto kupić z wyprzedzeniem. Ateneum stoi przy ulicy Benjamin Franklin, kilka minut od placu Rewolucji.

Budowę Ateneum częściowo sfinansowano ze zbiórki publicznej prowadzonej pod hasłem „Donați un leu pentru Ateneu” (Daj jednego leja na Ateneum).

Piața Revoluției – plac, z którego uciekł dyktator

Kto chce zrozumieć, jak skończył się reżim Ceaușescu, powinien zacząć od tego placu. Z balkonu dawnego Komitetu Centralnego partii komunistycznej 21 grudnia 1989 roku dyktator próbował przemawiać do tłumu, który zamiast go słuchać, zaczął krzyczeć. Następnego dnia uciekł helikopterem z dachu tego samego budynku. Pośrodku placu stoi Memorialul Renașterii (Pomnik Odrodzenia), wysoka biała kolumna odsłonięta w 2005 roku ku czci ofiar rewolucji. Mieszkańcy przezywają ją „kartoflem na szpikulcu”, co dobrze oddaje jej kształt.

Plac otaczają budynki z różnych epok: dawny Pałac Królewski, Centralna Biblioteka Uniwersytecka i niewielka cerkiew Kretzulescu (Biserica Kretzulescu) z 1722 roku, która wygląda przy nich jak miniatura. Plac jest ruchliwy i hałaśliwy, więc dłuższe zatrzymanie ma sens tylko wczesnym rankiem w weekend. Do ogrodu Cișmigiu idzie się stąd kilkanaście minut.

Narodowe Muzeum Sztuki Rumunii – galeria, którą trzeba wybrać

Muzeum Narodowe Sztuki Rumunii (Muzeul Național de Artă al României) mieści się w dawnym Pałacu Królewskim przy placu Rewolucji i wymaga decyzji: w jedno popołudnie da się obejść albo galerię rumuńską, albo europejską. Przy weekendowym pobycie rozsądniej wybrać galerię rumuńską, bo tej sztuki trudno szukać gdzie indziej. Pokazuje ona m.in. pejzaże i sceny wiejskie Nicolae Grigorescu oraz prace Theodora Amana, a także rozwój Constantina Brâncușiego od wczesnego realizmu do uproszczonych form, z których rzeźbiarz słynie na świecie.

Obecny kształt budynku to efekt przebudowy z lat trzydziestych XX wieku. W grudniu 1989 roku w czasie walk gmach doznał poważnych zniszczeń, w tym pożaru, który dotknął także część zbiorów. Galeria europejska ma m.in. płótna El Greca i Rembrandta, ale to właśnie tam najłatwiej utknąć na zbyt długo.

Muzeum Wsi w Parku Herăstrău – zagrody z całego kraju nad jeziorem

Rząd wiejskich zagród nad jeziorem Herăstrău to jedyne miejsce w stolicy, gdzie w ciągu godziny przechodzi się z Maramureszu na Oltenię. Muzeum Wsi (Muzeul Național al Satului „Dimitrie Gusti”) założono w 1936 roku z inicjatywy socjologa Dimitrie Gustiego. Rozebrane i ponownie złożone domy, drewniane cerkwie i młyny stoją tu w otoczeniu ogrodów, a wnętrza zagród pokazują tkaniny, sprzęty i układ izb w poszczególnych regionach.

Najbliżej muzeum jest stacja Aviatorilor, a droga prowadzi obok Arcul de Triumf (Łuku Triumfalnego) z 1936 roku, który zastąpił wcześniejszą, drewnianą bramę z 1922 roku. Wybór pory roku ma tu znaczenie: alejki są pod gołym niebem, więc lepiej iść wiosną lub wczesną jesienią, gdy park jest zielony lub złocisty, a nie w deszczu czy mrozie. Po zwiedzaniu można przejść do nadjeziornych alejek parku Herăstrău, który powstał na początku lat trzydziestych z podmokłych terenów.

W Bukareszcie bez tłumów: dziedzińce, ogrody, cmentarz

Stavropoleos – cerkiew, w której śpiewa się po bizantyjsku

Na wąskiej ulicy w sercu Starego Miasta kryje się cerkiew, która z zewnątrz wydaje się mniejsza niż większość kamienic wokół. Klasztor Stavropoleos (Mănăstirea Stavropoleos) założył w 1724 roku grecki mnich Ioanichie Stavropoleos. To jeden z najczystszych przykładów stylu brankowańskiego (Brâncoveanu), z rzeźbionym portykiem i kolumnami zdobionymi roślinnymi motywami. Na dziedzińcu leżą kamienne fragmenty dawnych budowli, a pod murami widać stare nagrobki.

Klasztor słynie z chóru zakonnic śpiewającego muzykę bizantyjską, a przy świątyni działa biblioteka poświęcona temu repertuarowi. Najspokojniej jest rano w dzień powszedni, gdy turystów prawie nie ma, a na dziedzińcu słychać głównie ptaki. Stavropoleos leży kilka kroków od Palatul CEC.

Curtea Veche – ruiny dworu, w którym po raz pierwszy wspomniano Bukareszt

W 1459 roku władca Wołoszczyzny Vlad Țepeș (Wład Palownik) wydał dokument, w którym po raz pierwszy w źródłach pojawia się nazwa Bukaresztu. Wydano go właśnie w Curtea Veche (Stary Dwór Książęcy), a dziś widać tam pozostałości murów i piwnic, nad którymi stoi popiersie władcy. Jego przydomek Dracula pochodzi od ojca, Vlada II Dracula, którego zwano „Smokiem”. Powieść Brama Stokera zrobiła z tego imienia legendę, ale prawdziwy Vlad był przede wszystkim obrońcą wołoskiej niezależności.

Obok stoi cerkiew Curtea Veche (Biserica Curtea Veche) z 1559 roku, uważana za najstarszą w Bukareszcie, która przetrwała do dziś. Jest to miejsce krótkiej wizyty: kwadrans wystarczy, by obejrzeć ruiny i wejść do środka. Dobrze łączy się je z Hanul lui Manuc, oddalonym o minutę drogi.

Według legendy nazwa Bukareszt pochodzi od pasterza imieniem Bucur, który miał założyć osadę nad rzeką Dâmbovița; rumuńskie bucurie to „radość”.

Muzeum Chłopa Rumuńskiego – muzeum, które odebrano komunistom

Nie każdy musi lubić muzea etnograficzne, ale to jedno zmienia zdanie nawet sceptykom. Muzeum Chłopa Rumuńskiego (Muzeul Țăranului Român), w neorumuńskim budynku przy Piața Victoriei, w 1996 roku zdobyło tytuł Europejskiego Muzeum Roku. W czasach komunizmu mieściło się w nim muzeum poświęcone partii komunistycznej, a po 1989 roku wnętrza oddano kulturze wsi, co samo w sobie jest komentarzem do historii.

Kolekcję tworzą m.in. ikony malowane na szkle (icoane pe sticlă), tkaniny, ceramika i skrzynie posagowe, ułożone tak, że pokazują życie od narodzin po pogrzeb. Muzeum leży przy trasie do Arcul de Triumf, więc łatwo je połączyć z Muzeum Wsi w jednym dniu. Najlepiej zarezerwować na nie godzinę–dwie, nie więcej, bo ekspozycja jest gęsta.

Dealul Patriarhiei – wzgórze, gdzie spoczywa patron miasta

Na wzgórze przy Piața Unirii wchodzi się, gdy zgiełk bulwaru zostaje za plecami. Katedra Patriarchalna (Catedrala Patriarhală), zbudowana w latach 1654–1658 za Constantina Șerbana, jest siedzibą rumuńskiego Kościoła prawosławnego. W jej wnętrzu spoczywają relikwie św. Demetriusza Nowego, patrona Bukaresztu, które od dawna przyciągają pielgrzymów. Obok stoi dawny budynek parlamentu z początku XX wieku, dziś pałac patriarchatu.

Obowiązują tu zasady świątyni prawosławnej: zakryte ramiona i kolana oraz ostrożność z fotografowaniem w trakcie nabożeństw. Wzgórze dobrze wpisuje się między Pałac Parlamentu a Stare Miasto, bo leży niemal dokładnie na trasie. Widok na gmach Ceaușescu z jego zbocza ma w sobie coś z kontrapunktu: niewielka cerkiew u stóp i gigantyczny budynek na horyzoncie.

Ogród Cișmigiu – park, w którym sezon zmienia wszystko

W ciepłe dni na jeziorze w parku Cișmigiu (Grădina Cișmigiu) pływają łódki, a zimą zamarzniętą taflę zamieniają w lodowisko. To najstarszy publiczny park Bukaresztu, założony w latach czterdziestych XIX wieku i urządzony w stylu angielskim przez wiedeńskiego ogrodnika Carla Friedricha Wilhelma Meyera. Pod jego nadzorem wysuszono bagnisty teren i zasadzono drzewa, które dziś tworzą gęste, cieniste aleje.

Na jednej z alej stoi Rotunda Scriitorilor (Rotunda Pisarzy), krąg popiersi rumuńskich pisarzy. Park najlepiej oglądać w niedzielę rano, gdy mieszkańcy spacerują, grają w szachy i karmią kaczki. To jedyne miejsce w centrum, gdzie można usiąść na ławce i nikomu nie przeszkadzać.

Nazwa Cișmigiu wywodzi się od tureckiego określenia opiekuna fontann publicznych.

Cmentarz Bellu – spacer wśród rumuńskich pisarzy i artystów

Cmentarz Bellu (Cimitirul Bellu) otwarto w 1858 roku na gruncie przekazanym przez bojara Barbu Bellu i do dziś jest najważniejszą nekropolią Bukaresztu. Spoczywają tu najwięksi: Mihai Eminescu, narodowy poeta zmarły w 1889 roku, dramaturg Ion Luca Caragiale, pieśniarka Maria Tănase i poeta Nichita Stănescu. Wielu z nich pochowano na Aleea Scriitorilor (Alei Pisarzy), gdzie nagrobki układają się w osobny, spokojny szereg.

Cmentarz jest rozległy, więc lepiej mieć przy sobie mapę lub wcześniej wskazać aleje, które się chce obejść. Z centrum dojeżdża się tu taksówką zamówioną przez aplikację. To miejsce dla tych, którzy mają więcej niż dwa dni, albo dla tych, którzy wolą literaturę od pałaców.

Pół dnia za miastem

Pałac Mogoșoaia – letnia rezydencja księcia nad jeziorem

Wypad do Pałacu Mogoșoaia (Palatul Mogoșoaia) zajmuje pół dnia, a dojazd z centrum Bukaresztu to około czterdziestu minut autobusem miejskim lub taksówką zamówioną przez aplikację. Pałac zbudował w latach 1698–1702 Constantin Brâncoveanu, a jego fasadę zdobi loggia z kamiennymi łukami i rzeźbionymi ornamentami, które łączą wpływy weneckie i osmańskie. To najlepszy przykład stylu brankowańskiego, który widać też w Stavropoleos.

W XX wieku rezydencja należała do rodziny Bibescu, a księżna Marthe Bibesco urządzała tu salon literacki i artystyczny. Obok rozciąga się park z jeziorem, po którym można spacerować przez godzinę. Wiosną i wczesną jesienią jest tu najspokojniej, a w weekendy miejsce odwiedzają rodziny z okolicy. Droga, którą dojeżdża się do pałacu, ma to samo przeznaczenie co Calea Victoriei: prowadziła kiedyś do tej rezydencji.

Co jeść w Bukareszcie: kuchnia na ciężko i na kwaśno

Kuchnia rumuńska opiera się na mięsie, kapuście, śmietanie i kwaśnych zupach. Głównym posiłkiem jest obiad, zwykle zaczynany od zupy (ciorbă), po której następuje danie główne. Aperitifem bywa tuică, śliwowica, podawana małymi kieliszkami. Porcje są duże, więc dla jednej osoby zwykle wystarczy zupa i jedno danie. Lokal nastawiony na turystów łatwo rozpoznać: naganiacz z kartą przy wejściu, menu w pięciu językach ze zdjęciami potraw i kelnerzy w ludowych strojach. Zwykłe miejsca mają karty po rumuńsku i krótką listę dań dnia (mâncarea zilei).

Mici – grillowane „maluchy”

Mici (mititei, dosłownie „maluchy”) to wałeczki z mielonego mięsa, zwykle wołowo-wieprzowego, z czosnkiem i przyprawami, pieczone na grillu bez osłonki. Podaje się je po kilka sztuk, z musztardą i chlebem, a najczęściej z piwem. Według legendy wynaleziono je, gdy kucharzowi zabrakło jelit do kiełbasy, ale pochodzenie nie jest potwierdzone. Najlepsze są prosto z rusztu, gdy skórka jest jeszcze chrupiąca, a wnętrze soczyste.

Sarmale z mămăligą

Sarmale to liście kwaszonej kapusty zawinięte wokół farszu z mielonej wieprzowiny i ryżu, długo duszone. Podaje się je z mămăligą (gęstą polentą z mąki kukurydzianej), kwaśną śmietaną (smântână) i ostrą papryczką. To potrawa świąteczna, ale w tradycyjnych lokalach dostępna przez cały rok. Najlepiej zamawiać ją na obiad, a nie wieczorem, bo jest ciężka.

Ciorbă de burtă – kwaśna zupa z flaków

Ciorbă to rodzina kwaśnych zup, których kwaśność daje borș lub ocet. Najbardziej charakterystyczna jest ciorbă de burtă, zupa z flaków wołowych ze śmietaną, czosnkiem i octem. Ocet z czosnkiem (oțet cu usturoi) stoi zwykle na stole i dodaje się go samemu. Łagodniejszą odmianą jest ciorbă de perișoare, z klopsikami, odpowiednia dla tych, którzy flaków nie lubią.

Papanași – deser, który zastępuje obiad

Papanași to smażone krążki z ciasta z twarogu, podawane na gorąco ze śmietaną i dżemem (dulceață) z wiśni lub borówek. Deser jest ciężki i duży, dlatego często zamawia się jedną porcję na dwie osoby. Dobry papanaș jest chrupiący z zewnątrz i miękki w środku, a dżem nie przykrywa smaku sera, tylko go dopełnia.

Praktyczne informacje: jak ułożyć weekend w Bukareszcie

Na główne punkty wystarczą dwa pełne dni. Trzeci dzień da oddech albo pozwoli dodać Mogoșoaia lub cmentarz Bellu. Centrum, czyli Stare Miasto, Calea Victoriei, plac Rewolucji i Cișmigiu, da się obejść pieszo. Do Pałacu Parlamentu i na północ, do muzeów przy Piața Victoriei i parku Herăstrău, warto jechać metrem. Sieć jest prosta, a najważniejsze stacje to Universitate, Piața Unirii, Izvor, Piața Victoriei i Aviatorilor. Przy kilku przejazdach dziennie bardziej opłaca się karta wielokrotnego użytku niż pojedyncze bilety, a zasady taryfowe zmieniają się, więc warto je sprawdzić przed wyjazdem.

Tramwaje jeżdżą po głównych arteriach wolniej niż metro, ale dają widok na miasto, którego pod ziemią nie ma: bloki z epoki komunizmu, secesyjne kamienice i place zabudowane w różnych dekadach.

Z lotniska dojeżdża się pociągiem lub autobusem ekspresowym do centrum, a taksówki lepiej zamawiać przez aplikację niż łapać na ulicy, bo to ogranicza ryzyko zawyżonej opłaty. Walutą jest lej rumuński, nie euro, a kantory przy ulicach z hasłem „bez prowizji” lepiej omijać: wypłata z bankomatu przy banku jest bezpieczniejsza.

Do Pałacu Parlamentu wchodzi się wyłącznie z przewodnikiem, z dokumentem tożsamości i zwykle po wcześniejszej rezerwacji. Zasady i dostępność terminów zmieniają się, więc przed wyjazdem trzeba sprawdzić aktualne reguły. Pogoda ma znaczenie: najlepsza jest wiosna i wczesna jesień, lato bywa upalne, a zima mroźna i szara. W wielu muzeach dzień wolny przypada na początku tygodnia, więc w weekend zwykle nie ma kłopotu.

Najczęstsze błędy turystów:

  • próba zobaczenia Parlamentu, Starego Miasta i parków w jeden dzień, bez uwzględnienia czasu na dojazdy;
  • obiad w lokalu z naganiaczem w Lipscani, zamiast w zwykłej jadłodajni kilka ulic dalej;
  • wizyta w Pałacu Parlamentu bez rezerwacji i bez dokumentu;
  • łapanie taksówek na ulicy zamiast zamawiania przez aplikację.

Plan na weekend: dwa dni bez pośpiechu

  1. Dzień 1, rano: Pałac Parlamentu i taras Muzeum Sztuki Współczesnej, następnie spacer bulwarem do Piața Unirii. Wczesne popołudnie: Dealul Patriarhiei, Curtea Veche, Hanul lui Manuc i Stavropoleos. Wieczór: koncert w Ateneum, jeśli program na to pozwala.
  2. Dzień 2, rano: Calea Victoriei z Palatul CEC, plac Rewolucji i Narodowe Muzeum Sztuki Rumunii, potem Cișmigiu. Popołudnie: metrem do Piața Victoriei, Muzeum Chłopa Rumuńskiego, następnie Arcul de Triumf i Muzeum Wsi w parku Herăstrău.
  3. Przy trzecim dniu: Pałac Mogoșoaia w pierwszej połowie dnia i cmentarz Bellu po powrocie; z lotniska do centrum najwygodniej wrócić pociągiem lub autobusem ekspresowym, a wyjazd zaplanować z zapasem czasu na korki.